Uwarunkowania polityki przestrzennego zagospodarowania kraju

https://pracezadministracji.eu/uwarunkowania-polityki-przestrzennego-zagospodarowania-kraju/

Sytuacja gospodarcza w Gminie Osiek

            Współczesny Osiek[1] posiada średniowieczną metrykę historyczną. Jego korzenie sięgają XIII wieku. Osiek jest gminą wiejską. W skład Gminy Osiek wchodzą dwa sołectwa: sołectwo Osiek (o powierzchni administracyjnej 29,11 km² z przysiółkami: Osiek Dolny, Osiek Górny, Osiek Średni, Czarny Las, Granica Polańska, Hemplówka, Nowa Droga, Przecznica, Stara Droga, Włosień, Zabrzezinie, Zaolszynie i Żydowskie Miasto), a od pierwszego stycznia 2002 roku sołectwo Głębowice (o powierzchni administracyjnej 12,07 km² położone w dolinie nad potokiem Stronik otoczone przysiółkami: Łazy, Gadziniec, Kąty, Śmietanówka, Sporowiec, Czerwonka, Zielona, Dalachowie) odłączone od Gminy Wieprz. Po wdrożeniu reformy administracyjnej, od 1 stycznia 1999 roku Gmina Osiek wchodzi w skład województwa małopolskiego oraz powiatu oświęcimskiego (położona w jego środkowo – wschodniej części, na obrzeżu Kotliny Oświęcimskiej[2]). W latach 1975 – 1998 położona była w województwie bielskim. Graniczy od północy z Gminami Oświęcim i Polanka Wielka, od wschodu z Gminą Przeciszów, od południa i zachodu z Gminą Kęty.

Powierzchnia Gminy Osiek zajmuje 41,19 km²  (stanowi to 10,14% ogólnej powierzchni powiatu oświęcimskiego). Podstawowymi miernikami charakteryzującymi zbiorowość ludzką są jej liczebność oraz rozmieszczenie. Gmina Osiek liczy 8025 mieszkańców, w tym 4072 kobiet oraz 3953 mężczyzn (dane z Urzędu Gminy Osiek na dzień 30 kwietnia 2007 roku, wykres 1). Na 1 km² powierzchni gminy przypada 194 mieszkańców. Gęstość zaludnienia jest więc blisko dwa razy niższa od średniej dla powiatu (dla porównania w powiecie oświęcimskim na 1km² przypada 378 osób). Współczynnik występujący w gminie Osiek jest dość wysoki jak dla gminy wiejskiej. 

GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA W GMINIE OSIEK NA TLE POWIATU I WOJEWÓDZTWA (ILOŚĆ OSÓB NA KM²)

	2002	2003	2004	2005
GMINA OSIEK	188	188	190	191
POWIAT OŚWIĘCIMSKI	378	377	378	378
WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE	-	-	215	215

Tabela 3 – źródło: opracowanie własne na podstawie danych z Urzędu Gminy Osiek

             Walory przyrodnicze.

Miejscowość Osiek położona jest w niezbyt rozległej dolinie potoku Osieckiego. Znajduje się ona w obrębie Zapadliska Śląsko – krakowskiego, którego podłoże krystaliczne leży na głębokości około 1800 metrów. Klimat ma znamiona klimatu górskiego, umiarkowanie ciepłego i wilgotnego. Na terenie gminy przeważają gleby gliniaste. Należą one do gleb średnio żyznych i nadają się zarówno pod uprawę roślin zbożowych, jak i okopowych. Na terenie gminy występują również gorsze odmiany gleb, bardziej zbitych i nieprzepuszczalnych, co ogranicza ich użytkowanie rolnicze. Pod względem przydatności rolniczej wyróżniamy tutaj grunty orne klas:

- III a – kompleks pszenny dobry, zbożowo – pastewny mocny, żytni bardzo dobry,

- III b – kompleks pszenny dobry, żytni – bardzo dobry, zbożowo – pastewny mocny,

- IV a – żytni bardzo dobry, żytni dobry i zbożowo – pastewny mocny,

- IV b – żytni dobry, żytni słaby, zbożowo – pastewny słaby.

Największy obszar gminy zajmują użytki zielone klas III i IV. Niższe klasy występują sporadycznie – 2,7% ogółu użytków rolnych. Gleby III klasy zajmują 51,3% użytków rolnych, co łącznie z glebami IV klasy daje 95,8% użytków. Na terenie gminy występują następujące formy użytkowania:

- użytki rolne – 2 856 ha, w tym: grunty orne – 2 435 ha, łąki – 280 ha, pastwiska – 133 ha, sady – 8 ha,

- lasy i grunty leśne – 353 ha,

- pozostałe grunty i nieużytki – 909 ha. Formy użytkowania gruntów przedstawiono na wykresie.

Gmina Osiek ma charakter typowo rolniczy i jest to jedna z jej wiodących funkcji. Usługi z zakresu obsługi i użytkowania rolnictwa prowadzą dwa Kółka Rolnicze, RSP „Przyszłość”, Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” oraz Ośrodek Hodowli Zarodowej. Cieki wodne nie są zbyt liczne, środkiem płynie potok Osiecki, który bierze początek poza granicami wsi, w środkowej jego części wpada do niego potok Witkowski, w rejonie Tarniówki łączy się z Macochą i razem z nią kończy bieg w Sole.

Cechą charakterystyczną dla tego obszaru jest wykorzystanie wód powierzchniowych dla potrzeb stawów rybnych. Stawy hodowlane są znaczącym elementem zagospodarowania gminy, których największy kompleks rozciąga się wzdłuż zachodniej granicy gminy, mniejszy w części centralnej, a najmniejszy w rejonie południowo – wschodniej granicy. Zgodnie z danymi Małopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych znajdują się tutaj 54 stawy rybne o łącznej powierzchni 240,63 ha. Na terenie gminy występują także nieliczne źródła naturalne. Najważniejszym jest obfite źródło przy Talarówce, które zaopatruje w wodę 4 stawy rybne.

---

[1] Nazwa Osiek wywodzi się od budowanych na leśnych terenach przygranicznych, we wczesnych wiekach, obronnych warowni z pni drzewnych, zwanych „osiekami”. Zadaniem załogi tych warowni, a także okolicznej ludności było strzeżenie powierzonego odcinka granicy bądź szlaku.

[2] Kotlina Oświęcimska – makroregion geograficzny w południowej Polsce o powierzchni ok. 1236 km². Zdecydowana większość tego obszaru to tereny rolnicze oraz przemysłowe. Lasy stanowią niewielką część terenu i z reguły są niewielkie. Obszar Kotliny Oświęcimskiej jest gęsto zaludniony. Główne miasta to: Tychy, Czechowice – Dziedzice, Brzeszcze, Zator, Pszczyna i Oświęcim.

 

Gmina jako jednostka podziału terytorialnego – zadania i kompetencje

https://pracezadministracji.eu/gmina-jako-jednostka-podzialu-terytorialnego-zadania-i-kompetencje/

Przyznanie radnym diet i pokrycie kosztów podróży służbowych

Uprawnienie wynikające z art. 25 ust. 4 jest konsekwencją tego, że radnemu nie przysługuje prawo do wynagrodzenia za pracę w okresie, kiedy korzystał ze zwolnienia określonego w ust. 3 art. 25. Nie ulega jednak wątpliwości, że wykonywanie obowiązków radnego pociąga za sobą konieczność ponoszenia określonych kosztów a także zapewnienie środków utrzymania w okresie pełnienia mandatu. Od 1 sierpnia 2000 r. obowiązują przepisy określające, na jakich zasadach i w jakiej wysokości przysługują radnym należności z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych.

Upoważnienie dla ministra spraw wewnętrznych i administracji do wydania rozporządzeń określających sposób ustalania należności z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych radnych wszystkich jednostek samorządu terytorialnego zawierają przepisy ustawy z 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi[1], nowelizujące ustawy o samorządzie gminnym, samorządzie powiatowym i samorządzie województwa.

Minister, wykonując ten obowiązek, wydał 31 lipca 2000 r. trzy rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania należności z tytułu zwrotu kosztów podroży służbowych radnych[2]. Wszystkie rozporządzenia przewidują identyczne zasady ustalania i zwrotu kosztów podróży służbowych dla radnych wszystkich jednostek samorządu terytorialnego, dlatego omawiając je nie będę odnosić się do określonego szczebla samorządu.

W par. 1 zdefiniowano pojęcie podróż służbowa. Jest to wykonywanie przez radnego zadania określonego przez przewodniczącego odpowiednio – w zależności od rodzaju jednostki samorządu terytorialnego – rady gminy, rady powiatu lub sejmiku województwa. Zadanie to powinno być wykonywane poza miejscowością, w której wymienione organy stanowiące samorządu mają swoją siedzibę, mieć bezpośredni związek z wykonywaniem mandatu, a termin i miejsce jego wykonania oraz miejscowość rozpoczęcia i zakończenia podróży służbowej powinny być określone przez przewodniczącego w poleceniu wyjazdu służbowego, zaś w stosunku do przewodniczącego – przez wskazanego przez radę lub sejmik wiceprzewodniczącego.

Rozporządzenia zawierają katalog świadczeń, jakie przysługują radnym, którzy odbyli podróż służbową.

Są to diety oraz zwrot kosztów:

1.      przejazdów z miejscowości określonej przez przewodniczącego w poleceniu wyjazdu służbowego do miejsca stanowiącego cel podróży i z powrotem

2.      noclegów

3.      dojazdów środkami komunikacji miejscowej oraz

4.      innych udokumentowanych wydatków.

W celu uniknięcia konieczności nowelizacji przepisów uwzględniającej wzrost cen przyjęto rozwiązanie uzależniające wysokość diety z tytułu podróży służbowej od maksymalnej dopuszczalnej wysokości diety przysługującej radnemu.

---

[1] Ustawa z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi. (Dz. U. Nr 26, poz. 306 z dnia 10 kwietnia 2000 r.)

[2] 1) Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia z dnia 31 lipca 2000 r.

w sprawie sposobu ustalania należności z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych radnych gminy. (Dz. U. Nr 66, poz. 800 z dnia 11 sierpnia 2000 r.)

2) Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia z dnia 31 lipca 2000 r.

w sprawie sposobu ustalania należności z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych radnych powiatu. (Dz. U. Nr 66, poz. 799 z dnia 11 sierpnia 2000 r.)

3) Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia z dnia 31 lipca 2000 r.

w sprawie sposobu ustalania należności z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych radnych województwa. (Dz. U. Nr 66, poz. 798 z dnia 11 sierpnia 2000 r.)

Ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej i zajmowaniu niektórych stanowisk przez radnego

Radny pełni funkcję publiczną. Jako reprezentant mieszkańców traktowany jest jak osoba zaufania publicznego. Oczekuje się, że będzie to osoba charakteryzująca się cechami, o których wspominałam już w pierwszym rozdziale pracy, a więc bezinteresowna, nieprzekupna, obiektywna, odpowiedzialna, działająca jawnie i uczciwie.

Niestety, obserwacje naszej sceny politycznej w ostatnich latach nie napawają optymizmem i to zarówno w stosunku do władzy najniższego, jak i najwyższego szczebla. Stąd też dążenie do stworzenia pewnych gwarancji etycznego postępowania, głównie poprzez zakazy łączenia mandatu deputowanego z określonymi funkcjami i zajęciami oraz  tworzenie przepisów antykorupcyjnych.

Temu celowi właśnie służą zmiany dokonywane w ustawie o samorządzie terytorialnym po 1995 r. oraz ustawa o ograniczeniu działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne uchwalona w 1997 r.[1] zwana potocznie ustawą antykorupcyjną. 

Sprzyjać etycznemu działaniu radnych mają przepisy:

1)        zakazujące  łączenia funkcji i stanowisk,

2)        określające zasady prowadzenia przez radnych działalności gospodarczej,

3)        normujące sytuację radnych we władzach spółek,

4)        ograniczające prawo radnych do posiadania  udziałów i akcji

Ad. 1. Zgodnie z art. 24a ustawy o samorządzie terytorialnym, radny nie może nawiązać stosunku pracy w urzędzie gminy, w której uzyskał mandat, oraz nie może wykonywać funkcji kierownika w jednostce organizacyjnej tej gminy. Podjecie takiej pracy przez radnego jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu[2].

Jeżeli osoba wybrana na radnego pozostaje w stosunku pracy w urzędzie gminy, w której uzyskała mandat lub wykonuje funkcje kierownika (lub jego zastępcy) w jednostce organizacyjnej tej gminy, przed przystąpieniem do wykonywania mandatu jest obowiązana złożyć wniosek o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez właściwy organ wyborczy.[3] Radny taki otrzymuje urlop bezpłatny na okres sprawowania mandatu oraz 3-miesięczny po jego wygaśnięciu.[4]

Po wygaśnięciu mandatu odpowiednio urząd gminy lub gminna jednostka organizacyjna mają obowiązek przywrócenia radnego do pracy na tym samym lub równorzędnym stanowisku pracy z wynagrodzeniem odpowiadającym wynagrodzeniu, jakie radny otrzymywałby, gdyby nie przysługujący urlop bezpłatny. Radny zgłasza gotowość przystąpienia do pracy w terminie 7 dni od dnia wygaśnięcia mandatu.[5]

Art. 24d ustawy o samorządzie terytorialnym obliguje organ gminy do zasięgnięcia opinii komisji rewizyjnej rady w przypadku chęci powierzenia radnemu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej lub udzielenia zamówienia publicznego w zakresie nie objętym przepisami o zamówieniach publicznych.

Ad. 2. Zgodnie z obowiązującymi od 28 grudnia 1998 r. zmianami w ustawie o samorządzie województwa i Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, wszyscy radni mogą prowadzić działalność gospodarczą z wyjątkiem tej, która jest związana z wykorzystaniem mienia komunalnego.[6] Nowelizacja ta usunęła dwie istotne różnice pomiędzy radnym województwa a radnym gminy i powiatu. Przed nowelizacją regulacje ustawy o samorządzie powiatowym i o samorządzie województwa odmiennie określały pozycję radnego powiatu i radnego województwa w zakresie ograniczenia prowadzenia przez nich działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 6 ustawy o samorządzie powiatowym do radnego powiatu stosuje się odpowiednio przepisy art. 24e-24h ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym. Przepisy te wprowadzają ogólny zakaz prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego oraz nakładają na radnych obowiązek składania oświadczeń o stanie majątkowym. Natomiast art. 24 ust. 4 ustawy o samorządzie województwa nakazywał stosować do radnego województwa przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne Przepisy tej ustawy zakazują osobom, do których ma ona zastosowanie, a więc również radnym województwa, prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej, poza działalnością rolniczą oraz wprowadzają rygorystyczne zakazy dotyczące udziału w spółkach prawa handlowego. W tym stanie rzeczy, po wejściu w życie ustaw o samorządzie powiatowym i o samorządzie województwa, w zakresie ograniczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, radni województwa znajdowali się w różnej pozycji niż radni gminni i powiatowi.

Wspomniana nowelizacja zrównała prawa radnych wszystkich szczebli i teraz nie mogą oni prowadzić tylko takiej działalności gospodarczej, która wiązałaby się z wykorzystaniem mienia komunalnego[7]

Ad. 3. Radni nie mogą być członkami władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych ani pełnomocnikami handlowymi spółek prawa handlowego z udziałem komunalnych osób prawnych lub podmiotów gospodarczych, w których uczestniczą takie osoby.[8]Wybór lub powołanie radnego do tych władz są z mocy prawa nieważne. Jeżeli wspomniany wybór lub powołanie miało miejsce przed rozpoczęciem wykonywania mandatu, radny jest obowiązany zrzec się stanowiska lub funkcji w terminie do 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. W razie niezrzeczenia się stanowiska lub funkcji, radny traci je z mocy prawa po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia ślubowania.[9] Radni sejmików województw, którzy zostali wybrani 11 października 1998 r., do których ma zastosowanie powyższa regulacja, obowiązani są zrzec się stanowiska lub funkcji w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od 28 grudnia 1998 r.[10]

Ad. 4. Radni nie mogą posiadać pakietu większego niż 10 proc. udziałów lub akcji w spółkach prawa handlowego z udziałem komunalnych osób prawnych lub podmiotów gospodarczych, w których uczestniczą takie osoby. Udziały lub akcje przekraczające ten pakiet powinny być zbyte przez radnego przed pierwszą sesją rady gminy, a w razie niezbycia ich nie uczestniczą one przez okres sprawowania mandatu i dwóch lat po jego wygaśnięciu w wykonywaniu przysługujących im uprawnień, takich jak prawo głosu, prawo do dywidendy, prawo do podziału majątku, prawo poboru.

***

Przepisy antykorupcyjne wywołały spore poruszenie wśród radnych. Nie trzeba było długiego czasu, aby w ich sprawie musiał zająć stanowisko Trybunał Konstytucyjny. Według orzeczenia TK z 1996 r.[11] celem zmian dokonanych w 1995 r. w ustawie o samorządzie terytorialnym było przeciwdziałanie zjawiskom patologicznym i stworzenie niezbędnego dystansu pomiędzy organami stanowiącymi i wykonawczymi w gminie. Ustawodawca może nakładać na radnych różnego rodzaju ograniczenia w odniesieniu do ich działalności zawodowej, pod warunkiem, że ograniczenia te pozostawać będą w racjonalnym związku z interesem publicznym, któremu mają służyć i że zakres tych ograniczeń pozostanie współmierny do rangi tego interesu.

Interes publiczny, którego realizacji mają służyć antykorupcyjne przepisy polega na zapobieżeniu angażowania się osób publicznych w sytuacje i uwikłania mogące nie tylko poddawać w wątpliwość ich osobistą bezstronność czy uczciwość, ale także podważać autorytet organów Państwa oraz osłabiać zaufanie wyborców i opinii publicznej do ich prawidłowego funkcjonowania.

Nie sprzeciwia się to zasadzie równości obywateli wobec prawa, bo zasada ta nie sprzeciwia się różnemu traktowaniu przez prawo różnych podmiotów. Fakt piastowania mandatu w sposób dostateczny odrębne traktowanie radnych. Problemy na tle zasady równości mogłyby się pojawić dopiero wówczas, gdyby ustawodawca wprowadził zróżnicowanie wewnętrzne wśród radnych. Nie można natomiast przyrównywać w tym zakresie sytuacji radnych i posłów, bo organy, do których oni przynależą mają odrębny charakter konstytucyjny.

Nie sprzeciwia się to też konstytucyjnemu prawu do pracy, bo prawa tego nie można rozumieć w sposób absolutny. Tak jak mogą istnieć zawody, czy stanowiska pracy, których łączenia może zakazywać ustawodawca, tak też przyjęcie mandatu przedstawicielskiego może rzutować ograniczająco na swobodę wyboru czy zachowania miejsca pracy. Sprawowanie mandatu radnego nie ma charakteru obowiązkowego i dopóki ustawodawca pozostawia zainteresowanemu swobodę wyboru między mandatem a zatrudnieniem, nie można mówić o naruszeniu prawa do pracy.

---

[1] Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.(Dz. U. Nr 106, poz. 679 z dnia 11 września 1997 r.)

[2] Nie dotyczy to radnych wybranych do zarządu, z którymi stosunek pracy nawiązywany jest na podstawie wyboru. Ibidem, art. 24a, ust. 3

[3] Ibidem, art. 24b, ust. 1

[4] Urlop bezpłatny przysługuje radnemu bez względu na rodzaj i okres trwania stosunku pracy. Stosunek pracy zawarty na czas określony, który ustałby przed terminem zakończenia urlopu bezpłatnego, zostaje przedłużony do 3 miesięcy po zakończeniu tego urlopu. W przypadku radnego wykonującego funkcję kierownika w jednostce organizacyjnej, przejętej lub utworzonej przez gminę w czasie kadencji, termin do złożenia wniosku o urlop bezpłatny wynosi 6 miesięcy od dnia przejęcia lub utworzenia tej jednostki. Jeżeli radny nie złoży wniosku o urlop bezpłatny, jest to równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu.

[5] Ibidem, art. 24c

[6] Mieniem komunalnym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych komunalnych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw. Bardzo zbliżone są określenia mienia powiatu i mienia województwa, zawarte w ustawach o samorządach odpowiednio powiatu i województwa.

[7] Zgodnie z treścią art. 24f ustawy o samorządzie terytorialnym, radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

[8] Ibidem, art. 24f, ust. 2

[9] Ibidem, art. 24f, ust. 4

[10] Zakaz dotyczący powołania na członka władz nie dotyczy radnych, o ile zostali oni wyznaczeni do wyżej określonych spółek jako reprezentanci mienia komunalnego; mogą oni otrzymywać odrębne wynagrodzenie z tytułu sprawowania funkcji w takiej spółce. Wysokość tego wynagrodzenia łącznie z dietami w jednej spółce nie może przekraczać miesięcznie czterokrotności najniższego wynagrodzenia pracowników za pracę, obowiązującego w grudniu roku poprzedzającego, określonego przez ministra pracy i polityki socjalnej. Jeżeli wynagrodzenie przyznane przez spółkę jest wyższe, nadwyżka stanowi dochód budżetu gminy, której organ delegował pobierającego wynagrodzenie. Warto przypomnieć, że radni jako reprezentanci mienia komunalnego nie mogą zostać wyznaczeni do więcej niż dwóch spółek.

[11] Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 1996 r. K 29/95 OTK 1996/2/10